Codziennie miliony Polaków stoją przy ladzie w piekarni i mówią:
„Poproszę bochenek chleba baltonowskiego” albo „Proszę chleb dwa razy pieczony”.
Zwykłe zakupy. Kilka słów, szybka płatność, paragon. Wracamy do domu z ciepłym bochenkiem pod pachą.
Ale czy wypowiadając to krótkie „poproszę chleb”, zastanawiamy się, jak głęboko to słowo tkwi w naszej historii, języku i tożsamości?
Chleb to jedno z najstarszych słów w polszczyźnie – ogólnosłowiańskie, obecne już w prasłowiańszczyźnie. Kiedyś oznaczało znacznie więcej niż tylko pieczywo z mąki i wody. Znaczyło także: pokarm, byt, utrzymanie, zarobek, pracę, majątek, mienie, zboże.
Chleb był synonimem życia.
Dlatego do dziś mówimy:
– pracować na chleb – czyli na swoje utrzymanie;
– lekki kawałek chleba albo ciężki kawałek chleba – o pracy łatwej lub zdobywanej z wielkim trudem;
– jechać za chlebem – szukać pracy i przyszłości daleko od domu.
W tych powiedzeniach nie chodzi o jedzenie.
Chodzi o los.
O godność.
O codzienny wysiłek.
W polskiej tradycji chleb był świętością – witano nim gości, dzielono się nim w chwilach pojednania, podnoszono z szacunkiem, gdy upadł na ziemię. Był znakiem pracy ludzkich rąk i symbolem wspólnoty.
Może więc następnym razem, gdy w piekarni powiemy: „Poproszę bochenek chleba”, warto na chwilę się zatrzymać.
Bo w tym jednym słowie kryje się znacznie więcej niż codzienny zakup.
Kryje się historia i doświadczenie całych pokoleń.
